Mehmet Ali Başaran ile Söyleşi

Paylaş

Türkiye’de hâlihazırda hukuk ve adalete ilişkin temel problemler neler? Hukukun üstünlüğü, masumiyet karinesi, ifade özgürlüğü gibi ilkesel düzeyde ihlallerin yaşandığını düşünüyor musunuz?

Türkiye’de hukuk, üzerinde uzlaşılan bir değerden, bir güvenceden ziyade iktidarı eline geçirenin, düşman gördüğü kesimleri dövmesinin aracıdır ne yazık ki. Bu zihniyet ve pratik yeni değil. Yeni olan, farklı dönemlerde sopayı eline geçirenler sadece. Uygulama değişmiyor, uygulayanlar ve maruz kalıp mağdur olanlar değişiyor.

Türkiye’de hukukun temel ilkeleri uygulanmıyor değil. Dönem dönem, yer yer, bilhassa her iki tarafın da vatandaş olduğu durumlarda hukuk adına olmasına gerekene riayet ediliyor. Devletin menfaati söz konusu olduğunda, hissedilen en ufak bir krizde hukuku harcamak gibi bir geleneği var bu ülkenin. Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz: Hukuk müesses nizam için puttan helvadır. Tapılır ve acıkınca yenilir.

OHAL sürecini geride bıraktık. Geçen 2 yılın ardından adalet noktasında kazandığımız ve kaybettiğimiz neler var?

Geride bıraktığımız iki yılın nasıl geçtiğine dair birkaç kelam ettikten sonra, kaybettiklerimizin yanında kazandığımız nedir, ne kadardır, bunun takdirini okuyucuya bırakalım isterseniz.

Adına yakışır şekilde olağanüstü bir süreç yaşandı yargı mekanizmasında da. Terörle ilişkilendirilen veya siyasi olaylarla bağlantılı gösterilen dosyaların savcı ve yargıçları müthiş bir baskı altında, son derece sağlıksız bir ortamda görevlerini yapmaya çalıştılar. Emir ve talimatlar havalarda uçuştu. Yargı bağımsızlığının b’sinden bahsetmenin imkânı yoktu. Mazlumder gibi kuruluşların raporlarına da yansıdığı üzere işkence ve hak ihlalleri ciddi bir artış gösterdi. FETÖ ile mücadelenin karnesi bence hiç iyi değil. Ancak 10 üzerinden 4 verilebilir. O da bol keseden.

150 bine yakın insan KHK ile ihraç edildi, sorgusuz sualsiz, delilsiz. Savunma hakkı yoktu, daha ne olsun! Gözaltına dahi alınmaması gereken binlerce insan tutuklandı. Şüpheden sanığın yararlanmadığı, masumiyet karinesinin hükmünün kalmadığı, dahası delile melile ihtiyaç duyulmadığı, hukuk adına karanlık bir dönemdi. İnşallah geride kalmıştır ve hasarları süratle onarılır.

OHAL sonrası düzenlemeler ile OHAL’in zımnen devam ettiğini söyleyebilir miyiz?

Haksız yere işinden olan veya tutuklanan veya yargılanmakta olanlar ve aileleri için OHAL devam ediyor. OHAL, resmen sona ermişse de uzun bir süre ülkenin üzerinde kara bir bulut gibi asılı kalacağa benziyor. Toplum sindirildi, ciddi bir korku iklimi tesis edildi. İnsanlar düşüncelerini ifade etmekten, eleştiri yapmaktan çekinir hale geldiler. O kadar alakasız olaylarla, o kadar çok insanın başına bir şey geldi ki, insanlar yutkunmaktalar, düşüncelerini kendilerine saklamakta, kendiyle konuşmaktalar. Baskı ortadan kalksa bile yol açtığı korku uzun süre devam eder.

Zorunlu askerlik uygulamasını doğru buluyor musunuz? Türkiye’deki koşulları düşünürsek, yaklaşımınız ve öneriniz nedir? Ayrıca, bedelli askerlik konusuyla ilgili sıkıntıların olduğunu düşünüyor musunuz? Adil çözüm mümkün mü?

Türkiye’de pek çok konuda olduğu gibi askerlik meselesinde de hak değil rant galip gelmeye devam ediyor. Bu işi hakka ve hukuka riayetle çözmeye yanaşan bir iktidar gelmiş değil henüz. Kaldı ki sivil toplum da bunu gündem etmiyor. Mevcut bedelli askerlik uygulaması adil ve kalıcı bir çözüm değil, bir kesim için sonuç doğuran geçici bir formüldür. Kendine Müslümanlıktır. Herkese Müslüman olmak, herkes için adil bir çözümü kovalamak lazım.

Askerlikte Adil Çözüm adıyla bir kampanya başlattık 8 Temmuz’da. Amacımız askerliğin bir dayatma olmaktan çıkmasını sağlamak, en azından bunu tartışılır kılmaya vesile olmak.

Zorunlu askerlik kaldırılmadır hiç şüphesiz. Askere gitmek isteyenin de istemeyenin de haklarını güvence altına almak gerek. Bunun mücadelesini bu ülkenin aydınları, kanaat önderleri vermeyecekler de kim verecek? Merak ediyorum, Marslılar mı?

Türkiye’de cemaatlere yapılan operasyonlar hakkında ne düşünüyorsunuz? Alparslan Kuytul süreciyle alakalı bir takibiniz var sanırım. Sizce bu tür operasyonlar hukuk dışı bir süreci mi ifade ediyor?

Bu soruyu Abdurrahman Dilipak’a sormak lazım. Adnan Oktar’la ilgili yazısında, “FETÖ’den sonra Kuytul operasyonu yapıldı. Şimdi de Adnan hoca. Göreceksiniz bu operasyonlar devam edecek.” diye yazdığına göre, bizim bilmediğimiz şeyleri biliyor. En yeni ve derin bilgiler ondadır. Bizde derin bilgi bulunmaz, hukukçu olarak bakarız bu tür meselelere ve ihlalleri sayar dökeriz.

Dilipak böyle yazıyorsa, operasyon devam ediyor demektir. Hayırdır, diye sormak lazım. Dosyaya girmiş bilgilerin dışında ne biliyorsunuz? Kim ne üfürüyor kulağınıza? Müslüman kardeşine inanacağına operasyon çekenlere inanan bir yığın insan var, eyvallah da, siz nasıl ve neden buna inanıyorsunuz?  Nedir deliliniz? Varsa, ortaya koyun, bilmeye hakkımız var. İmam böyle yaparsa cemaat ne yapmaz?

28 Şubat ve 12 Eylül yargılamaları neticesinde uzun yıllardır haksız yere hapis hayatı yaşayanlar var. Cezaevindeki mağduriyetler hakkında bilgi verebilir misiniz? Neden hala mağduriyetler gideril(e)miyor? Gerçekten suça bulaşmış olanları tefrik etmek kaydıyla, bu hususta adalet ne zaman ve nasıl tecelli edecek?

Türkiye’de bilhassa siyasi dava dediğimiz, “terör” başlığı altında ele alınan davalarda kürsüdeki kişilerin tarafsız ve bağımsız olduklarını söylemenin imkânı yok gibi. İstisnası var mı bilmiyorum. Burada hukuk yerine MİT veya Emniyet İstihbaratın kanaat ve yönlendirmeleri geçerli oluyor. E, hukuka gerek olmayınca delile de ispata da gerek olmuyor ve fakat kör ve topal da olsa yargının kılıcı işliyor.

Cezaevleri konusu ayrı bir dert… Cezaevinin varlığı, uzun süreli tutuklulukların insan fıtratına aykırı oluşu, bir tür işkence olan tecrit uygulamalarının varlığı, cezaevlerinin insan hakları açısından denetime fazlasıyla kapalı oluşu gibi yakıcı sorunlar çözüme kavuşturulmak şöyle dursun, gündem bile edilemiyor.

Türkiye’de yargı başlı başına bir sorun. Buna bağlı olarak cezaevleri de öyle ne yazık ki. Zindanlar muhalif dolmuş. Büyük vebal var. Aklım almıyor, hangi Allah’a inanıyorlar, hangi Allah’tan korkuyorlar? İşte Silivri Cezaevi Kampüsü, çok uzakta değil. Yargı’da şiraze kalmadığının göstergesi… Skandal kararlardan, ibretlik, cilt cilt kitaplar yazılacak, külliyatlar oluşturulacaktır yıllar sonra.

Türkiye’nin 28 Şubat ile kıyasla daha yoğun bir baskı ve hukuksuzluk ortamı içerisinde olduğunu düşünüyor musunuz? Düşünüyorsanız, neden ve nasıl bu hale geldik?

Bu konuda hiç şüphem yok. İhsan Fazlıoğlu’nun sevdiğim bir sözü var: “İman imkân verir, bedel mümkün kılar.” diyor. “Amentünün bedelini ödemek” lazım. Bu sözün altında büyük bir hikmet yatıyor.

Sanırım her şeye yeniden başlamak zorundayız. Yeniden Kur’an’ı, Peygamberleri, Dört Terim’i okumalı, idrak mertebesine varmalı, yola ne için çıktığımızı hatırlamalıyız. İslam ahlakının mayalanması lazım. Aliya’nın dediği gibi, putları reddetmek, idealleri korumak lazım. İslam tarihi peygamber efendimiz ve sahabelerden ibaret değil, her birimiz o tarihin bir parçasıyız.

Ahiret inancının lafta kalmasının facia olduğu hakikatini yitirme lüksümüz yok. İnanmanın bedelini öyle veya böyle ödemeye yanaşmadığımızda, seyirci konumuna indirgemiş oluyor kendimizi bu dünyada. Gerisi maruz kalmak, mağdur olmak ve mağdur etmek, gerisi hüsran…

Kurtuluşa ermenin reçetesi açık değil mi?


Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir